Định hướng phát triển du lịch đến năm 2020 đã nêu trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVI: “Tập trung xây dựng du lịch Thủ đô phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng dịch vụ"

Trong giai đoạn 5 năm vừa qua (2010 - 2014), dù gặp nhiều khó khăn do tác động và chịu ảnh hưởng lớn của suy thoái kinh tế chung, nhưng du lịch Hà Nội đã khẳng định vai trò, vị trí là một ngành kinh tế lớn, với tốc độ tăng trưởng ổn định, quy mô hoạt động ngày càng mở rộng, đóng góp có hiệu quả vào chuyển dịch kinh tế và đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của Thành phố. Lượng khách du lịch Hà Nội có tốc độ tăng trưởng khá ấn tượng, mức tăng trưởng bình quân hơn 10% (Năm 2010: đạt 12,3 triệu lượt khách, trong đó có 1,7 triệu lượt khách quốc tế, 10,6 triệu lượt khách nội địa. Năm 2014: đạt 18,5 triệu lượt khách, trong đó có 3,0 triệu lượt khách quốc tế, 15,5 triệu lượt khách nội địa); tăng trưởng bình quân doanh thu du lịch ổn định mức 15,1% (Năm 2010: 27.000 tỷ đồng; năm 2014: 48.000 tỷ đồng). Dự kiến năm 2015, ngành du lịch Hà Nội sẽ đón khoảng 19,3 triệu lượt khách, trong đó có 3,3 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu đạt trên 50.000 tỷ đồng.

Sở Du lịch thành phố mới được tách lập lại cũng là điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước về du lịch của Thủ đô. Sở Du lịch còn có nhiệm vụ thực hiện các giải pháp để bảo vệ, tôn tạo, khai thác, sử dụng hợp lý và phát triển tài nguyên du lịch, môi trường du lịch, khu du lịch, điểm du lịch tại Hà Nội, phụ trách xây dựng kế hoạch những chương trình xúc tiến du lịch, tổ chức sự kiện, hội chợ triển lãm...

Một góc Thành phố Hà Nội

Tính đến tháng 9/2015, Hà Nội có 3.081 cơ sở lưu trú phục vụ du lịch, với khoảng 38.000 phòng, chiếm tỷ lệ 20% cả nước (trong đó có 14 khách sạn 5 sao, 56 khách sạn 4 sao, 3 sao); có 1.500 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành hoạt động, trong đó có 600/1.425 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành quốc tế cả nước đã được Tổng cục Du lịch cấp giấy phép (chiếm tỷ lệ 42% so với cả nước).

Hà Nội có các cơ sở dịch vụ ăn uống, ẩm thực phong phú, café-shop, bar, các tiện nghi dịch vụ phục vụ hội nghị trong khách sạn; các cơ sở mua sắm, bán hàng lưu niệm, hệ thống trung tâm thương mại, siêu thị, tòa nhà văn phòng lớn; các cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí, văn hóa, thể thao với một số loại hình dịch vụ cao cấp như: sân golf, trượt băng và công viên nước trong nhà...

Hạ tầng giao thông của Hà Nội ngày càng được cải thiện và đầu tư mở rộng, tạo thuận lợi cho du khách thăm quan. Công trình nhà ga T2 hiện đại cùng với tuyến đường cầu Nhật Tân - sân bay Nội Bài giúp rút ngắn thời gian hành khách di chuyển về thủ đô Hà Nội, góp phần tạo hình ảnh thủ đô văn minh, hiện đại. Hà Nội hiện cũng có hàng ngàn xe ô tô, taxi chuyên chở khách du lịch, một số lượng xe xích lô, ô tô điện được cấp phép phục vụ tham quan khu vực phố cổ và xung quanh Hồ Tây, có đội tầu du lịch chạy trên tuyến sông Hồng.

Phố Tràng Tiền về đêm

Hà Nội có số lao động trực tiếp trong lĩnh vực dịch vụ du lịch với số lượng lớn, ước tính 88.000 người, tập trung ở các lĩnh vực: lữ hành, khách sạn, vận chuyển khách du lịch, dịch vụ vui chơi giải trí và các dịch vụ phục vụ du khách khác.

Hà Nội có phong phú các loại hình, sản phẩm du lịch như: du lịch tham quan di tích văn hóa, lịch sử; du lịch tâm linh; du lịch thăm quan mua sắm hàng thủ công mỹ nghệ các làng nghề; du lịch lễ hội; du lịch hội thảo, hội nghị... Một số sản phẩm được du khách đánh giá cao như: du lịch sinh thái, giải trí, thể thao, nghỉ dưỡng, nghỉ cuối tuần tại khu vực Đồng Mô, Ba Vì, Hương Sơn, Ao Vua, Quan Sơn; du lịch làng nghề (gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, thêu Quất Động, mây tre đan Phú Vinh, gốm Hương Canh); du lịch văn hóa (thăm các đền chùa như chùa Hương, chùa Thầy, chùa Tây Phương, đền Lô, đền Đầm)...

Với vị thế là thủ đô cùng với lợi thế về tài nguyên văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, Hà Nội là lựa chọn được ưu tiên hàng đầu của khách du lịch trong và ngoài nước. Trang Web du lịch lớn nhất thế giới TripAdvisor trong năm 2014, qua ý kiến của hàng triệu người đi du lịch trên khắp thế giới đã bình chọn Hà Nội là một trong 10 điểm đến hàng đầu thế giới. Hà Nội hiện chiếm khoảng 15 - 16% thị phần khách đi lại giữa các địa phương trong toàn quốc và thị phần này không ngừng gia tăng. Hà Nội là trung tâm phân phối khách chủ yếu của vùng phía Bắc, khách du lịch xuất phát từ Hà Nội đến các tỉnh chiếm tỷ lệ cao (chiếm 80 - 90% lượng khách của Ninh Bình, 50 - 60% lượng khách của Hải Phòng - Quảng Ninh và 90% lượng khách của các tỉnh khác ở khu vực phía Bắc). Hà Nội đã đón khách quốc tế từ hơn 160 vùng, quốc gia, lãnh thổ, trong đó đặc biệt là khách đến từ các thị trường có khả năng chi trả cao như Tây Âu, Đông Bắc Á, Úc, Mỹ...

Có thể nói, Hà Nội có rất nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch. Ngành du lịch từ lâu đã được coi là ngành “công nghiệp không khói”, địa phương nào, quốc gia nào cũng đều ưu tiên phát triển du lịch. Theo thống kê, ngành du lịch chiếm khoảng 9% thu nhập GDP toàn cầu và là một trong những ngành kinh tế có tốc độ phát triển nhanh nhất. Đóng góp du lịch vào GDP không chỉ trực tiếp từ chi tiêu của khách du lịch cho nghỉ dưỡng, thăm quan, ăn uống, mua sắm... mà còn gián tiếp thông qua các hoạt động đầu tư cho cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ du lịch... Bên cạnh những chỉ số đóng góp ấn tượng trên, du lịch cũng được đánh giá là ngành quan trọng tạo nhiều việc làm cho xã hội, chiếm 8% lao động toàn cầu. Cứ mỗi một việc làm trong ngành du lịch ước tính tạo ra 2 việc làm cho các ngành khác. Bên cạnh đó, du lịch còn góp phần quảng bá rộng rãi hình ảnh, văn hóa của từng địa phương, của từng quốc gia.

Để du lịch Thủ đô Hà Nội tiếp tục phát triển một cách bền vững, tương xứng với tiềm năng và thế mạnh, thực hiện định hướng phát triển du lịch đến năm 2020 như đã nêu trong dự thảo Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVI: “Tập trung xây dựng du lịch Thủ đô phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng dịch vụ, thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có giá trị tăng trưởng cao”, cần phải thực hiện một số các giải pháp như sau:

+ Hà Nội cần tập trung đầu tư cho những sản phẩm du lịch là thế mạnh của mình, đồng thời quảng bá, giới thiệu đến đúng các đối tượng khách du lịch phù hợp. Với lợi thế về tài nguyên văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, Hà Nội sẽ là điểm đến hấp dẫn cho du khách nước ngoài muốn tìm hiểu, nghiên cứu về văn hóa lịch sử. Một mặt, Thủ đô là trung tâm văn hóa, chính trị, kinh tế của cả nước, có hạ tầng cơ sở vật chất du lịch hiện đại, có tình hình chính trị, an ninh trật tự ổn định nên Hà Nội có nhiều điều kiện để phát triển du lịch Mice (du lịch hội nghị, hội thảo). Ngoài ra, Hà Nội cũng có nhiều lợi thế để tổ chức loại hình tour khác như: du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, thăm danh lam thắng cảnh...

+ Tiếp tục đầu tư, phát triển, nâng cấp hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng du lịch như khách sạn, nhà hàng, các khu vui chơi giải trí, mua sắm... theo hướng đồng bộ, tránh manh mún, phân tán, tự phát, thiếu các điều kiện hạ tầng cần thiết như bãi đỗ xe, không gian cảnh quan. Khuyến khích đầu tư những khu du lịch, điểm du lịch tầm cỡ quốc gia và quốc tế, những loại hình hoạt động du lịch mới phát triển theo chuỗi sự kiện đồng bộ, các dịch vụ du lịch để thu hút khách kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của khách du lịch.

+ Nâng cao chất lượng dịch vụ, giữ gìn cảnh quan môi trường, tình hình an ninh trật tự tại các điểm du lịch, giải quyết dứt điểm hiện tượng chèo kéo, ép giá, ép khách làm ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và ấn tượng của du khách. Ứng xử thân thiện, văn minh đối với du khách, xây dựng thương hiệu, hình ảnh của Thủ đô Hà Nội, đem lại sự tin cậy và hài lòng của du khách.

+ Tăng cường đào tạo để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn nghiệp vụ giỏi.

+ Hiện tại, nguồn thu từ ngành du lịch vẫn dựa trên khai thác các di sản, tài nguyên sẵn có, “hữu xạ tự nhiên hương”. Mặc dù có đóng góp đáng kể vào ngân sách thành phố, tuy nhiên đầu tư trở lại cho du lịch lại chưa tương xứng. Nếu coi du lịch như là một ngành kinh tế mũi nhọn, thành phố cần tăng cường ngân sách tái đầu tư vào ngành du lịch. Nguồn lực này sẽ được tập trung vào giữ gìn, gia tăng giá trị các di sản, di tích; nâng cấp, mở rộng cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch; xây dựng các chương trình xúc tiến, quảng bá thực sự có chất lượng, tập trung vào các thị trường trọng tâm, trọng điểm... Đồng thời, cũng rất cần sự phối kết hợp đồng bộ, tốt hơn cả về cơ chế, chính sách cũng như sự tham gia của một số ngành, lĩnh vực có liên quan. Ngoài việc nhận biết và ra sức phát huy tiềm năng, lợi thế cũng như khắc phục những hạn chế, yếu kém của mình, ngành du lịch thủ đô cũng cần nỗ lực học hỏi kinh nghiệm của các nước ở khu vực và thế giới. Có như vậy, Hà Nội không chỉ thu hút thêm mà còn giữ được chân du khách, đảm bảo nguồn thu từ du lịch ngày càng tăng trưởng và có tính bền vững.

Hà Nội, vùng đất địa linh nhân kiệt, là trái tim của cả nước. Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô và đất nước, phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô vào năm 2020./.

ND